1. YAZARLAR

  2. Fatma Zehra Gülnaz

  3. Çanak, çömlek ve insanlar
Fatma Zehra Gülnaz

Fatma Zehra Gülnaz

Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Çanak, çömlek ve insanlar

A+A-

Öyle çanak çömlek diyerek geçmeyin sakın!

Bu en ilkel araç gereçler ilkel olmaya ilkel ama insanlığın uygarlık tarihi kadar eski ve önemini hala korumakta.

Yeri gelir çanak çömlek parçalarından bulunduğu dönemin özelliklerini, çağının teknolojisini ya da bulunduğu çağı öğreniriz. Hatta çağı ikiye ayırırız, çanak çömlekli-çanak çömleksiz dönem olarak.

 

Yeri gelir çanak çömleğin hangi teknikle yapıldığını hangi amaçla kullanıldığını öğreniriz. (Günlük hayatta mı, aristokrasi de mi, tapınakta mı ya da sarayda mı kullanıldı?) Üzerinde sanat eseri estetik resimleri, figürleri olanları hayranlıkla izleriz.

 

Şüphesiz çanak çömleklerin insanlar için önemi tarih boyunca saymakla bitmez ama bugün günümüzde belki de az bilinen bir özelliğine değinmek istiyorum.

 

Çanak çömlek parçaları yaklaşık 2500 yıl önce Antik Yunan`da adres de vereyim Atina`da, demokrasiye aracı olan ve çanak çömlek mahkemelerine ismini veren önemli bir materyal olarak kullanılmaya başlandı. Nasıl mı?

 

Yılda bir kez halk mahkemesi düzenlenir. Vatandaş statüsünde bulunan Atinalılar (köleler, kadınlar, yabancılar dışında bulunan yetişkin Atinalılar) yerlerden topladıkları kırık çanak çömlek parçalarına Atina`dan gitmesini istedikleri bir isim yazarlar. Yazdıkları isim şehrin huzurunu kaçıran, düşünce suçlusu ya da devletin işleyişini, otoritesini tehdit etme potansiyeli olan herhangi bir Atina vatandaşı da olabilir. İsmi en fazla yazılan kişi halkın önünde ve mahkemenin huzurunda yargılanır. Savunması alınır. Yargılanan kişi isterse kendisini savunması için zamanın en popüler mesleklerinden biri olan hatip tutar. Ancak hatibin savunması işe yaramaz ve mahkeme ikna olmaz da bu kişiyi suçlu bulursa idam ya da sürgün cezası alır. (Ünlü filozof Sokrates, bu mahkemelerde yargılanmış düşünce suçlusu olduğu ve gençleri olumsuz etkilediği gerekçesiyle idam cezası almıştır. Bu anlamda bilinen ilk düşünce suçlusu da Sokrates olmuştur.)

 

Bazen bir sınıfta soyut kavramları kavratmakta zorluk yaşayan ve demokrasi kavramını öğrencilerinin seviyesine uygun hale getirip öğrenciyi işin içine katmak isteyen bir öğretmene çanak çömlek parçaları materyal, çanak çömlek mahkemesi de teknik olur.

 

O halde çanak çömleğe, çanak çömlek diyerek geçmeyelim lütfen...

Önceki ve Sonraki Yazılar