Çiftçi ağacını söküyor, tarımın geleceği göz göre göre yok oluyor.
Adana'da narenciye üreticisi can çekişiyor. Yıllarca emek vererek büyüttüğü ağaçlarını söken, bahçelerini terk eden, çiftçilikten vazgeçen üreticilerin sayısı artıyor. Bir çiftçinin ağacını sökmesi sıradan bir ekonomik tercih değildir. Bu, emeğinden, toprağından ve geleceğinden umudunu kesmesidir.
Peki, bu noktaya nasıl gelindi?
Asıl sorun yalnızca üretim maliyetlerinin artması, fiyatların düşmesi veya ürünün para etmemesi değil. Asıl sorun, yıllardır öngörüsüzlükle yönetilen tarım politikaları ve katma değer üreten bir sanayi altyapısının kurulamamasıdır.
Adana, Türkiye'nin en önemli narenciye üretim merkezlerinden biri. Bereketli topraklarımız, uygun iklimimiz, üretim tecrübemiz ve yetişmiş insan kaynağımız var. Peki, bu büyük potansiyeli neden dünya markalarına dönüştüremedik?
Narenciyeyi yalnızca dalından toplayıp hale gönderen bir üretim anlayışına mahkûm ettik. Oysa yıllar önce narenciye entegre sanayi tesisleri kurulmalıydı.
Meyve suyu, konsantre, uçucu yağ, aroma, pektin, doğal kozmetik, gıda katkı maddeleri, kurutulmuş meyve ve ileri işlenmiş gıda ürünleri üreten tesisler çoktan hayata geçirilmeliydi. Üretici yalnızca yaş meyve fiyatına mahkûm edilmemeli, ürününün her aşamasından ekonomik değer elde edebilmeliydi.
Dünyanın birçok ülkesi tarımsal üretimi sanayiyle bütünleştirerek küresel markalar yaratırken biz hâlâ ürünümüzü nasıl satacağımızı tartışıyoruz.
Bu bir planlama ve vizyon eksikliğidir!
Üstelik bu yatırımların planlaması bugünden yarına yapılamaz. Teşvikler, sanayi yatırımları, soğuk hava depoları, lojistik merkezleri, ihracat organizasyonları ve uluslararası pazarlama ağları yıllar öncesinden tasarlanmalıydı.
Çiftçiye yalnızca gübre ve mazot desteği vermekle tarım kurtulmaz. Çiftçinin ürününü kârlı biçimde değerlendirecek sanayiyi kurmak, pazarı güvence altına almak ve üretimi uzun vadeli bir stratejiyle yönetmek gerekir.
Bugün üretici kaderine terk edilmiş durumda. Bir tarafta ürününü maliyetinin altında satmak zorunda kalan çiftçi, diğer tarafta tüketicinin pahalıya meyve aldığı bir piyasa var. Aradaki değer zincirinin nerede ve kimler tarafından tüketildiği ise ayrıca sorgulanmalı.
-Adana'nın narenciyesi yalnızca bir tarım ürünü değil, aynı zamanda büyük bir sanayi, ihracat ve istihdam potansiyelidir.
-Artık günü kurtaran açıklamalara, geçici desteklere ve seçim dönemlerinde hatırlanan vaatlere ihtiyacımız yok.
-Adana için kapsamlı bir Narenciye Entegre Sanayi ve İhracat Master Planı hazırlanmalıdır.
-Üretici birlikleri, yatırımcılar, üniversiteler, OSB yönetimleri ve kamu kurumları ortak bir hedef etrafında buluşmalıdır. İşleme tesisleri kurulmalı, markalaşma desteklenmeli, uluslararası pazarlara doğrudan erişim sağlanmalıdır.
●Unutmayalım: Bir narenciye ağacının yetişmesi yıllar alır. Sökülmesi ise birkaç saat!
●Bugün sökülen her ağaç, yalnızca bir üretim kaybı değil; geleceğe, istihdama, ihracata ve Adana'nın ekonomik gücüne vurulmuş bir darbedir.
●Yıllardır narenciye üreten Adana'nın, hâlâ narenciyeyi dünya markasına dönüştürememiş olması büyük bir ekonomik ve yönetsel başarısızlıktır.
●Çiftçiyi toprağından koparmak kolaydır. Zor olan, toprağında tutacak ekonomik düzeni kurmaktır.
●Artık seyretmeyi bırakıp harekete geçme zamanıdır. Çünkü yarın çok geç olabilir!