Bir zamanlar sanayisi, tarımı, ticareti, ihracatı ve nitelikli insan gücüyle Türkiye ekonomisinin lokomotif kentlerinden biri olan Adana, bugün sahip olduğu potansiyelin gerisinde kalmanın sancılarını yaşıyor. Uzun yıllardır kent üzerine araştırmalar yapan, yazılar kaleme alan ve projeler geliştiren Vedat Kahyalar, Adana’nın temel sorunlarını, vatandaşlardan gelen talepleri ve kentin geleceğine ilişkin çözüm önerilerini Küçüksaat’e anlattı.
Küçüksaat: Adana’nın sorunlarını araştırıyorsunuz. Vatandaşlara soruyorsunuz. Nasıl bir tablo ortaya çıktı?
Vedat Kahyalar:
Aslında ortaya çıkan tablo oldukça düşündürücü. Her mahalleden hemşehrilerimizin görüşlerini almaya çalıştık. Vatandaşların dile getirdiği sorunlar farklı gibi görünse de birbirleriyle bağlantılı.
En çok dile getirilen sorunların başında liyakat eksikliği, yetersiz yatırımlar, sanayi üretimindeki gerileme, desteklenmeyen tarım ve çiftçi, işsizlik, uyuşturucunun yaygınlaşması, yeni nesil mafya korkusu, plansız göç, ulaşım sorunları, geciken kentsel dönüşüm, temizlik, pahalı su, altyapı eksiklikleri, kent meydanı ihtiyacı, modern otogar eksikliği ve toplu taşıma sorunları geliyor.
Bunların her biri ayrı bir başlık gibi görünse de aslında hepsi aynı büyük sorunun parçalarıdır:
Adana’nın ortak bir gelecek vizyonuna ihtiyacı var.
Küçüksaat: Sizce Adana’nın en önemli kayıplarından biri insan kaynağı mı?
Vedat Kahyalar:
Kesinlikle.
Adana uzun yıllardır nitelikli insanlarını başka kentlere gönderirken, plansız ve çoğu zaman düşük nitelikli göç almaya devam ediyor.
Bu çok önemli bir mesele.
Bir şehir yalnızca binalardan, yollardan ve altyapıdan oluşmaz. Şehrin en büyük sermayesi insan kaynağıdır.
Yetişmiş gençlerimizi İstanbul’a, Ankara’ya, İzmir’e veya başka şehirlere gönderiyorsak; buna karşılık kentin ekonomik kapasitesini artıracak yeterli yatırımları gerçekleştiremiyorsak, bir süre sonra şehirde ciddi bir insan sermayesi kaybı yaşarsınız.
Bu durum Adana’nın ekonomik gücünü, sosyal yapısını ve geleceğe ilişkin umutlarını da etkiliyor.
Küçüksaat: Liyakat meselesi de vatandaşların önemli şikâyetlerinden biri…
Vedat Kahyalar:
Evet. Vatandaşlarımız özellikle yönetimlerde ehliyet ve liyakatin yeterince gözetilmediğini düşünüyor.
Oysa liyakat yalnızca bir yönetim ilkesi değildir. Aynı zamanda kalkınmanın temel şartlarından biridir.
Doğru insanı doğru yerde görevlendiremezseniz kurumların verimliliği düşer, kaynaklar doğru kullanılmaz ve şehir zaman kaybeder.
Üstelik mesele sadece belediyelerle sınırlı değil.
Bir kentin kaderini siyasetçisi, bürokratı, iş insanı, üniversitesi, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşları birlikte belirler.
Adana’nın temel sorunlarından biri de bu aktörleri ortak bir hedef etrafında buluşturacak güçlü bir kent vizyonunun yeterince oluşturulamamış olmasıdır.
Küçüksaat: Vatandaşın en fazla şikâyet ettiği konulardan biri de ulaşım…
Vedat Kahyalar:
Adana’da trafik artık günlük hayatın en önemli problemlerinden biri.
Vatandaşlar küçük dolmuşların sürekli çoğalması yerine, daha güçlü ve kaliteli bir belediye otobüs sistemi istiyor.
Metro sisteminin daha işlevsel hale getirilmesini ve yeni toplu taşıma hatlarının oluşturulmasını bekliyorlar.
Özellikle Şehir Hastanesi, Çukurova Üniversitesi ve yeni stadyum gibi önemli merkezlerin metro ve toplu taşıma bağlantılarının güçlendirilmesi gerekiyor.
Adana’da metro var. Fakat metro, kentin bütününü kuşatan ve birbirine bağlayan entegre bir ulaşım sistemine dönüştürülemedi.
Ulaşım planlamasını günü kurtaran çözümlerden çıkarıp 20-30 yıllık bir kent vizyonuyla ele almamız gerekiyor.
Küçüksaat: Ekonomi ve sanayi açısından Adana’nın durumu nasıl?
Vedat Kahyalar:
Adana’nın en önemli problemlerinden biri de üretim kapasitesindeki gerilemedir.
Sanayi, tarım ve ticaret birbirinden ayrı düşünülemez.
Adana’nın mevcut OSB’si mümkün olan en kısa zamanda büyütülmeli, yeni sanayi yatırımları için alanlar hazırlanmalı ve yüksek katma değerli üretime geçiş hızlandırılmalıdır.
Adana sadece tekstil ve geleneksel sektörlerle yetinmemeli.
Yüksek teknoloji, gıda işleme, tarımsal sanayi, savunma sanayii, enerji teknolojileri, batarya ve elektronik gibi katma değeri yüksek alanlara yönelmeliyiz.
Çünkü üretim yoksa istihdam da olmaz.
İstihdam yoksa gençlerimizi kentte tutamayız.
Küçüksaat: SERA OSB ve Tarla Balıkçılığı OSB projeleri de sizin üzerinde durduğunuz projeler arasında…
Vedat Kahyalar:
Evet. Bu projeler Adana’nın sahip olduğu potansiyeli üretime ve ihracata dönüştürmek amacıyla ortaya çıktı.
SERA Organize Tarım Bölgesi ve Tarla Balıkçılığı Organize Tarım Bölgesi, ihtiyaçlardan ve uzun süreli araştırmalardan hareketle hazırlandı.
Bu projelerde kentin ilgili kurumlarının, sektör temsilcilerinin ve paydaşlarının görüşlerini almaya önem verdik.
Projeler ciddi bir talep gördü. Karşılaştığımız bazı suni engeller elbette bizi üzdü; fakat mücadeleden vazgeçmedik.
Sonunda her iki proje de onaylandı ve yatırım planına alındı. Çalışmalar başladı.
Şimdi önemli olan, bu projelerin sadece kurulması değil; üretim, lojistik ve ihracat zincirinin de doğru kurulmasıdır.
Küçüksaat: Bu noktada Karataş-Çukurova Havalimanı bağlantı yolu önem kazanıyor…
Vedat Kahyalar:
Kesinlikle.
Bu iki proje önemli ölçüde ihracat odaklı.
Üretilecek ürünlerin hızlı ve güvenli biçimde dış pazarlara ulaştırılması gerekiyor. Özellikle yaş sebze, meyve ve su ürünlerinde soğuk zincir hayati önem taşıyor.
Bu nedenle Karataş bölgesindeki üretim merkezlerini Çukurova Havalimanı’na bağlayacak güçlü bir ulaşım koridoruna ihtiyacımız var.
Karataş’ın Bebeli ve Adalı bölgelerinden alınacak ürünlerin yapılacak sahil yoluyla Çukurova Havalimanı’na ulaştırılması büyük önem taşıyor.
Bugün kuş uçuşu yaklaşık 40 kilometre olan bir mesafe, mevcut ulaşım güzergâhları nedeniyle çok daha uzun hale geliyor.
Bu hem zaman kaybı hem de lojistik maliyet demektir.
Karataş-Çukurova Havalimanı bağlantısı yalnızca bir yol projesi değildir. Bu, Adana’nın üretim ve ihracat altyapısının önemli bir parçasıdır.
Sayın Valimizin, milletvekillerimizin ve ilgili STK’larımızın bu konuda şimdiden harekete geçmesini bekliyoruz.
Çünkü unutmayalım:
Yol medeniyettir.
Yol ticarettir.
Yol turizmdir.
Yol kalkınmadır.
Bu yolun yapılması Adana ile Mersin arasında ticari ve turistik ilişkilerin de güçlenmesine katkı sağlayacaktır.
Küçüksaat: Karataş için küçük bir havaalanı öneriniz de var…
Vedat Kahyalar:
Evet. Karataş’a kurulabilecek küçük ölçekli bir havaalanı veya hava ulaşım merkezi de değerlendirilebilir.
Küçük uçaklar ve helikopterlerin kullanabileceği, tarım ve orman hizmetlerine destek verecek bir organizasyon merkezi oluşturulabilir.
Ayrıca yapılacak bir limanla Adana-Kıbrıs seferleri ve gemi taşımacılığı da bir an önce başlatılmalıdır.
Büyük devlet olmanın göstergelerinden biri de çok alternatifli ulaşım ve iletişim kanallarına sahip olmaktır.
Bir kentin yalnızca tek bir ulaşım seçeneğine mahkûm olmaması gerekir.
Küçüksaat: Temizlik konusunda vatandaşların ciddi şikâyetleri var.
Vedat Kahyalar:
Temizlik sadece belediye hizmeti değildir.
Aynı zamanda kent kültürünün göstergesidir.
Temiz sokaklar, düzenli kaldırımlar, bakımlı parklar, yeşil alanlar ve ortak kullanım alanları modern bir şehrin temel göstergeleridir.
Burada belediyelerin sorumluluğu kadar vatandaşın da sorumluluğu vardır.
Şehir hepimizin.
Küçüksaat: Su fiyatları da vatandaşın gündeminde…
Vedat Kahyalar:
Adana su kaynakları açısından avantajlı bir şehir.
Buna rağmen vatandaşın yüksek su fiyatlarından şikâyet etmesi ciddi bir çelişki oluşturuyor.
Vatandaşın zihnindeki ifade çok çarpıcı:
“Su diyarında, pahalı su” diyorlar.
Bu konu mutlaka yeniden ele alınmalı.
Küçüksaat: Kentsel dönüşüm konusunda ne düşünüyorsunuz?
Vedat Kahyalar:
Bu konu ertelenemez.
Deprem gerçeğiyle yaşayan bir kent olan Adana’nın yapı stokunun güvenliği stratejik bir meseledir.
Kentsel dönüşüm yalnızca eski binayı yıkıp yerine yeni bina yapmak değildir.
Ulaşımı, yeşil alanları, sosyal donatıları, otoparkları, altyapısı ve yaşam kalitesiyle birlikte yeni bir şehircilik anlayışı oluşturmak gerekir.
Yani yalnızca binaları değil, şehirleri dönüştürmeliyiz.
Küçüksaat: Vatandaşların kent meydanı ve modern otogar talebi de dikkat çekiyor.
Vedat Kahyalar:
Adana’nın tarihine ve büyüklüğüne yakışan gerçek bir kent meydanına ihtiyacı var.
İnsanların buluşabileceği, kültürel etkinliklerin yapılabileceği, şehrin ortak hafızasını temsil edecek bir meydan oluşturulmalı.
Otogar da aynı şekilde ele alınmalı.
Adana gibi sanayi, tarım, ticaret ve turizm potansiyeli yüksek bir şehrin modern, işlevsel ve şehre yakışan bir otogara sahip olması gerekir.
Bir şehre gelen insanın ilk izlenimi önemlidir.
Küçüksaat: Hava ulaşımı konusunda da Adanalıların endişeleri var…
Vedat Kahyalar:
Hava ulaşımı Adana için stratejik öneme sahip.
Adana’nın Türkiye’nin ulaşım ağındaki rolünün zayıflaması, yalnızca yolcu sayısıyla ilgili bir mesele değildir.
Bu durum ticareti, turizmi, yatırımı ve kentin ekonomik bağlantılarını doğrudan etkiler.
Adana’nın güçlü ulaşım alternatiflerine sahip olması gerekiyor. Şakirpaşa Havalimanı yurt içi uçuşlara açılabilir.
Küçüksaat: Gelelim göç meselesine. Adana yoğun göç alıyor. Sizce temel problem nedir?
Vedat Kahyalar:
Burada çok dikkatli konuşmak gerekiyor.
Mesele insanları suçlamak değildir.
Asıl sorgulamamız gereken plansız göç ve plansız şehirleşmedir.
Plansız göç; konut, eğitim, sağlık, ulaşım, istihdam ve güvenlik başta olmak üzere şehrin bütün altyapısı üzerinde baskı oluşturuyor.
Şunu unutmamak gerekir:
Bir şehir nüfusu kadar değil, nüfusunun ihtiyaçlarını karşılayabilme kapasitesi kadar büyüktür.
Bu nedenle göç politikası ile şehir planlaması birlikte ele alınmalıdır.
Küçüksaat: Peki bütün bu sorunların çözümü nereden başlamalı?
Vedat Kahyalar:
Öncelikle Adana’nın artık günü kurtaran küçük projelerden çıkıp 20-30 yıllık bir Adana vizyonu oluşturması gerekiyor.
Mevcut Hacı Sabancı OSB’nin genişlemesi, yeni ihtisas OSB’lerin açılması, devlet yatırım desteklerinin Adana’yı kapsaması, tarımda seracılığın teşvik edilmesi gereklidir.
Kim iktidarda olursa olsun uygulanabilecek, siyasi değişimlerden etkilenmeyecek bir kent planı hazırlanmalı.
Bu planı yalnızca siyasetçiler hazırlamamalı.
Bilim insanları, üniversiteler, iş dünyası, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları, bürokratlar ve vatandaşlar bu sürecin içinde olmalı.
Çünkü şehirler yalnızca belediye binalarında yönetilmez.
Şehirler ortak akılla yönetilir.
Küçüksaat: Son olarak Adana için nasıl bir gelecek hayal ediyorsunuz?
Vedat Kahyalar:
Ben Adana’nın yeniden büyük bir ekonomik merkez olabileceğine inanıyorum.
Çünkü elimizde hâlâ çok büyük avantajlar var.
Verimli tarım arazilerimiz var.
Güçlü bir sanayi kültürümüz var.
Ticaret geleneğimiz var.
İhracat potansiyelimiz var.
Çukurova gibi dünyanın en önemli tarım havzalarından birine sahibiz.
Denizimiz, limanımız, havalimanımız, demiryolumuz ve karayollarımız var.
Üniversitelerimiz, genç nüfusumuz, güçlü bir mutfağımız, tarihimiz ve kültürümüz var.
Yani Adana’nın sorunu potansiyelsizlik değil; potansiyelini yeterince değerlendirememektir.
Bir zamanlar Türkiye ekonomisinin lokomotif kentlerinden biri olan Adana yeniden üretimin, sanayinin, tarımın, ticaretin, turizmin ve kültürün güçlü merkezlerinden biri olabilir.
Ama bunun için önce sorunlarımızı doğru teşhis etmeliyiz.
Vatandaşın bize söylediği çok net:
Adanalı artık günü kurtaran sözler değil, sonuç görmek istiyor.
Bence artık “Adana’yı nasıl kurtarırız?” sorusunu sormak yerine başka bir soru sormalıyız:
“Adana’yı nasıl yeniden Türkiye’nin yükselen şehirlerinden biri yaparız?”
Bunun cevabı da belli:
Daha fazla akıl…
Daha fazla liyakat…
Daha fazla üretim…
Daha fazla yatırım…
Daha fazla ortak akıl…
Ve daha fazla cesaret.
Adana’nın daha fazla zamana değil, ortak iradeye ihtiyacı var.
Ben bir Adanalı olarak bu kentin yeniden ayağa kalkabileceğine inanıyorum.
Yeter ki Adana’ya sahip çıkalım.
Yeter ki birbirimizi suçlamak yerine ortak hedefler etrafında buluşalım.
Çünkü Adana’nın geleceği, yalnızca siyasetçilerin değil; hepimizin sorumluluğudur.
Vedat Kahyalar
Adana için çabalayan, yazan, araştıran ve projeler üreten bir Adanalı
Vedat Kahyalar kimdir? Adana'dan Portreler Galerisi (Taner Talaş) 2. Cilt
Vedat Kahyalar, 3 Aralık 1958 tarihinde Adana’da doğdu. Ahmet Karabucak İlkokulu, Ziyapaşa Ortaokulu ve Borsa Lisesi’nden mezun oldu. 1982 yılında Çukurova Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü’nü bitirdi. 2000 yılında Sakarya Üniversitesi’nde işletme yüksek lisansını tamamlayarak “Yönetim Bilimi Uzmanı” unvanını aldı.
Özel sektörde birçok firmada yönetici ve eğitim danışmanı olarak görev yapan Kahyalar, 1982-1987 yılları arasında bir ecza deposunda genel müdürlük, 1987-2002 yılları arasında ise fabrika işletmeciliği ve ulusal market yöneticiliği yaptı.
Ağustos 2002’de Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Adana İl Başkanı oldu. 2004-2009 yılları arasında Adana Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, 2009-2011 yılları arasında ise Ankara Sanayi Odası Genel Sekreterliği görevlerini yürüttü.
Girişimcilik, yönetim, liderlik, kişisel gelişim, iletişim, zaman yönetimi, beden dili, inovasyon, imaj, mağazacılık, satış ve pazarlama, kümelenme, kurum kültürü ve kurumsallaşma alanlarında eğitim ve danışmanlık faaliyetlerinde bulundu.
Kahyalar; 2007 yılında “Toplam Kalite Yönetimi ve Verimlilik”, 2014 yılında “Başarılı Bir İşletme İçin Yeni Girişimcilik”, 2016 yılında ise “Oku Takip Et” adlı kişisel gelişim kitaplarını yayımladı. 2009 yılında Ankara’da Çukurova Lobisi tarafından “En Başarılı Bürokrat” ödülüne layık görüldü.
Türkiye’nin ilk Sera Organize Sanayi Bölgesi’nin kuruluş çalışmalarını Adana’da tamamlayarak faaliyete geçiren Kahyalar, Türkiye’nin ilk Su Ürünleri (Tarla Balıkçılığı) Organize Sanayi Bölgesi’nin kuruluş çalışmalarını da tamamlayarak Adana’ya kazandırdı.
KOSGEB ve Avrupa Birliği mesleki eğitim projelerinde yer alan Kahyalar, okullarda ve sivil toplum kuruluşlarında deneyim paylaşımı seminerleri verdi. Yerel ve ulusal birçok gazete ile internet sitesinde yazılar kaleme aldı. Küçüksaat.com’da güncel gelişmelere ilişkin yazıları ve mesleki makaleleri yayımlandı.
Vedat Kahyalar, evli ve 3 çocuk babasıdır.