Güney Kore’de ortaya çıktıktan sonra dünya genelinde yaygınlaşan dopamin siteleri, kullanıcılarına sahte alışveriş sepetleri, gerçek olmayan bakiyeler ve sanal kurye takip mesajlarıyla geçici mutluluk hissi yaşatıyor. Uzmanlar, gerçek bir ürün ya da para akışı olmadan oluşturulan bu yapay heyecanın, bireylerde ciddi psikolojik riskler doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Beyin Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, bu sitelerin beyindeki dopamin salınımını yapay yollarla artırdığını söyledi. Dopaminin normal şartlarda motivasyon ve haz duygusunu destekleyen önemli bir hormon olduğunu belirten Prof. Dr. Şen, bu sistemin sanal ortamda manipüle edilmesinin sağlıklı olmadığını ifade etti.
“Ortada gerçek bir para veya ürün yok”
Dopamin sitelerinde kullanıcıların gerçekte satın almadıkları ürünleri sepete eklediğini, sahte ödeme süreçleriyle alışveriş yapmış gibi hissettiğini belirten Prof. Dr. Şen, “Dopamin siteleri, beyinde dopamin hormonu salınımını artırarak kişiye geçici bir haz, mutluluk ve motivasyon kazandırıyor. Normalde egzersiz yapmak, spor yapmak veya alışveriş gibi durumlarda beyin bunu ödüllendirme olarak algılar ve dopamin salınımı artar. Ancak Güney Kore’de ortaya çıkan bu sitelerde ortada gerçek bir para veya alınan bir ürün bulunmuyor” dedi.
Prof. Dr. Şen, bu platformlarda kullanıcıya sanal kurye mesajları gönderildiğini ve kişinin gerçek olmayan bir teslimat sürecini heyecanla takip ettiğini belirterek, “Ürünler sepete ekleniyor, olmayan bir kredi kartıyla sanki o ürünü alıyormuş gibi işlem yapılıyor. Ardından kuryenin yola çıktığına dair mesajlar geliyor ve kişi büyük bir heyecanla bu sanal kuryeyi bekliyor. Bu sağlıklı bir davranış örneği değildir” ifadelerini kullandı.
“Haz alma duygusu körelebilir”
Sistemin en büyük tehlikesinin, beynin gereksiz uyaranlarla yapay şekilde dopamin salgılaması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Orhan Şen, bu durumun zamanla kişinin gerçek hayattan aldığı hazzı azaltabileceğini söyledi.
Prof. Dr. Şen, “Dopamin bu şekilde yapay olarak fazla salgılatılırsa zamanla kişinin haz alma duygusu körelir. Kişi sanal dünyadan çıkıp gerçek hayata döndüğünde hayattan haz almaz hale gelir ve mutlu olamaz. Bu durum, bireyin mutluluğu başka alanlarda aramasına neden olur ve bağımlılıkla sonuçlanabilir” dedi.
Gerçek dışı mutluluk hissinin kişiyi kötü alışkanlıklara sürükleyebileceğini belirten Prof. Dr. Şen, özellikle psikiyatrik rahatsızlığı bulunan bireyler için riskin daha yüksek olduğuna dikkat çekti. Şen, şizofreni veya bipolar bozukluk gibi hastalıklarda dopamin artışının mani ya da aktif dönemleri tetikleyebileceğini ifade etti.
“Gerçek mutluluk gerçek hayatta aranmalı”
Vatandaşlara sanal ve sahte ortamlarda mutluluk aramamaları yönünde çağrıda bulunan Prof. Dr. Orhan Şen, dopaminin doğal yollarla dengeli şekilde artırılmasının önemine işaret etti.
Prof. Dr. Şen, “Vatandaşlarımızın sahte ortamlarda mutluluğu aramaması gerekiyor. Dopaminin gereksiz yere fazla salgılanmasından kaçınılmalı. Egzersiz yaparak, kaliteli uyuyarak, sağlıklı sosyal ilişkiler kurarak ve günlük yaşamda hareket kabiliyetini artırarak doğal dopamin salınımı sağlanmalı. Gerçek mutluluk, gerçek hayatta aranmalıdır” diye konuştu.