TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, Türkiye’deki yapı stokuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çak, son kapsamlı bina yaşı verilerinin TÜİK tarafından 2021 yılında toplandığını, son 5 yılda yapılan yeni binalar da hesaba katıldığında Türkiye genelinde yaklaşık 36 milyon konut bulunduğunu söyledi.

Bu konutların yaklaşık 26 milyonunun aktif olarak kullanıldığını ifade eden Çak, Türkiye’de ortalama bina yaşının 25 civarında olduğunu belirtti.

“Yaş tek başına binanın güvenli olduğunu göstermez”

Bir binanın yalnızca yaşı üzerinden güvenli ya da riskli olduğuna karar verilemeyeceğini vurgulayan Çak, özellikle 1980-2000 yılları arasında yapılan çok katlı yapıların dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi.

Çak, “Bu kriterlere göre yaklaşık 6-7 milyon konutun risk havuzunda bulunduğu görünüyor. Dolayısıyla Türkiye’deki risk havuzunda bulunan 6 milyon civarındaki konutun incelenmesini, risk analizlerinin yapılmasını, gerekirse deprem performans analizleriyle beraber binaların risk durumlarının çıkarılmasını bekliyoruz” dedi.

1998 deprem yönetmeliğinden önce yapılan, çok katlı, elle beton dökülmüş ve ağır çıkmaları bulunan binaların daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Çak, bu tür yapıların riskli olabileceğine işaret etti.

“Deprem performans analizi yapılmalı”

Risk grubunda bulunan yapılarda öncelikle teknik inceleme yapılması gerektiğini belirten Çak, karot ve profometre çalışmalarıyla elde edilen verilerin laboratuvar ortamında analiz edilmesi gerektiğini söyledi.

Çak, daha sonra bilgisayar ortamında modelleme yapılarak yapıların deprem performansının ölçülmesi gerektiğini belirterek, “Sonuç riskli çıkarsa bina ya güçlendirilmeli ya da güçlendirme maliyeti çok yüksek çıkarsa yıkılmalı ve yeniden yapılmalıdır” ifadelerini kullandı.

Ada ve mahalle bazlı dönüşüm çağrısı

Riskli yapıların yoğun olarak bulunduğu bölgelerde tek tek bina dönüşümü yerine daha geniş ölçekli planlama yapılması gerektiğini ifade eden Çak, ada veya mahalle bazlı kentsel dönüşüm modellerinin uygulanmasını önerdi.

Çak, çok sayıda riskli binanın bir arada bulunduğu alanların kentsel dönüşüm bölgesi ilan edilerek yeniden planlanmasının daha doğru olacağını söyledi.