Taksi plakası fiyatları yılın en düşük seviyelerine geriledi. Piyasada ortalama 10 milyon lira civarında satılan bir plakanın yaklaşık 2 milyon lirasını Katma Değer Vergisi ve noter harçları oluşturuyor. Bu durum plakaların reel değerini 8 milyon lira seviyelerine çekiyor. Sektör temsilcileri, düşüşün ana nedeninin Taksi Mali Cihazı zorunluluğu olduğunu belirtiyor. Yeni plaka alanların cihazı edinmesi için yalnızca 15 günlük sürenin kalması, alım iştahını ciddi biçimde azaltmış durumda.
Gerçek usule geçiş taksiciyi tedirgin etti
Basit usulden gerçek usule geçilmesinin ardından, yeni sistemle birlikte taksilerdeki tüm kazançlar anlık olarak Maliye’ye iletilecek. Taksimetre ile senkronize çalışacak Taksi Mali Cihazı otomatik fiş kesecek.
Bu durum, taksicilerin beyan dışı gelir elde etmesini neredeyse imkânsız hale getirecek. Sektör içinde yapılan değerlendirmelere göre kazançlarda doğrudan yüzde 20, dolaylı etkilerle birlikte yüzde 45’e varan düşüş yaşanabileceği ifade ediliyor. Esnaf odaları vergi oranlarında düşüş beklentisini dile getirse de, Maliye cephesinden bu yönde resmi bir açıklama yapılmadı.
Taksimetre tek başına çalışamayacak
Yeni düzenlemeyle birlikte taksimetre, Taksi Mali Cihazı olmadan çalışamayacak. Aynı şekilde mali cihaz da tek başına fiş ya da e-belge üretemeyecek. Manuel giriş yapılamayacak olması sistemin tamamen entegre işlemesini zorunlu kılıyor.
Ayrıca bankaların taksicilere verdiği harici POS cihazı uygulaması da sona eriyor. Tüm kartlı ödemeler doğrudan sistem üzerinden gerçekleşecek.
GPS ile konum takibi yapılacak
Taksi Mali Cihazı, GPS üzerinden enlem ve boylam bilgilerini zaman damgasıyla birlikte kaydedecek. Böylece kartla ödeme yapan yolcunun hangi noktadan alınıp nereye bırakıldığı sistem üzerinden görülebilecek.
Bu durum kayıt dışılığın önüne geçilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilirken, bazı taksiciler tarafından “gelirlerin tamamen kontrol altına alınması” şeklinde yorumlanıyor.
Vergi yükünü kim üstlenecek?
En büyük belirsizliklerden biri ise verginin kim tarafından ödeneceği. Yasa dışı şekilde galerici ya da komisyoncular aracılığıyla kiraya verilen taksilerde vergi yükümlülüğünün plaka sahibine mi yoksa aracı işletene mi ait olacağı netleşmiş değil. Günlük 10 bin lira ciro yapan bir taksinin yaklaşık 2 bin lira KDV ödemesi çıkarken, akaryakıttan düşülebilecek KDV tutarı bunun oldukça altında kalıyor. Kalan kısım gelir vergisine tabi oluyor.
SGK primini kendi ödeyen şoförlerin KDV ve gelir vergisi hesaplamalarının nasıl yapılacağı da henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Pazarlık usulü ve korsan riski
Uzmanlar, sistemden kaçmak isteyen bazı sürücülerin pazarlık usulü çalışmaya yönelebileceğini belirtiyor. Taksimetre açılmadan yapılan taşımalarda ücretler daha düşük olabilir. Ancak bu durum “korsan taşımacılık” kapsamına girebilir.
Mevcut uygulamada korsan taşımacılığa 58 bin 217 lira para cezası kesiliyor. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde cezaların daha da artması bekleniyor.
Plaka piyasasında sert erime
Yaklaşık 10 yıl önce 4-5 daire değerinde olan taksi plakaları, bugün ortalama bir semtte 2+1 daire fiyatının gerisinde kaldı. Vergiler dahil 10 milyon lira seviyesinde işlem gören plakalar için piyasada satıcı sayısı artarken alıcı sayısı azalıyor. Galerici ve komisyoncuların kendi aralarında fiyat belirlediği ve bu işlemlerden vergi ödenmediği iddiaları da sektörde tartışma konusu.
Yeni sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte plaka fiyatlarının daha da düşüp düşmeyeceği ise önümüzdeki aylarda netleşecek.