Açlık sınırının 32 bin TL’yi aştığı bir ekonomik tabloda, en düşük emekli aylığının 20 bin TL seviyesinde kalması, emeklilerin iktidardan acil ve yapısal bir reform beklemesine neden oluyor. Konuya ilişkin en çarpıcı çıkışlardan biri, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’dan geldi. Erdursun, sistemin temeline inerek mevcut yaklaşımın prim-maaş dengesini onarılamaz şekilde bozduğunu vurguladı.

"Yüksek Prim Ödemenin Hiçbir Avantajı Kalmadı" Algısı Büyüyor

Emekli aylıklarındaki değer kaybının yalnızca taban maaş alanları değil, tüm emekli kesimini vurduğunu belirten Erdursun, sadece en düşük maaşları belirli bir seviyeye tamamlamanın genel bozulmayı çözemeyeceğini ifade etti. Yıllarca yüksek prim ödeyen vatandaşların da ciddi bir gelir kaybı yaşadığına dikkat çeken uzman isim, bu tablonun sosyal güvenliğin temel taşı olan "prim karşılığı hak" ilkesini zedelediğini savundu.

Son dönemde sıkça dillendirilen kira, enerji ve nakdi yardım gibi geçici destek modellerinin tehlikelerine işaret eden Erdursun, şu hayati uyarıyı yaptı:

"Sosyal yardım bütçeye göre değişebilir ve geçicidir, oysa emekli aylığı kalıcı bir haktır. Sadece en düşük aylık alanlara yardım yapılması, primini tam ödeyen ancak yardım kapsamı dışında kalan emeklilerde adaletsizlik hissi yaratıyor. Emeklilerin 'yardım alan kesim' konumuna düşürülmesi, sistemin hukuki temelini zayıflatıyor."

SGK'nın Çarpıcı Gerçekliği: 23 Milyon Çalışan, 16 Milyon Emekliyi Sırtlıyor

Sistemi yeniden ayağa kaldırmak için kapsamlı bir "İntibak Düzenlemesi"nin şart olduğunun altını çizen Erdursun, SGK verilerindeki çarpıklığı da gözler önüne serdi. Kayıtlara göre kağıt üzerinde 32,5 milyon çalışan görünse de, fiilen tam prim ödeyen aktif sigortalı sayısının 23 - 23,5 milyon civarında kaldığı belirtildi. Uzmana göre bu daralan aktif çalışan kesimi, sayısı 16 milyonu aşan emekli nüfusunu finanse etmekte büyük zorluk çekiyor.

Maaşları Artıracak 5 Maddelik Reform Reçetesi

Özgür Erdursun, çöken sistemi toparlayacak ve emekli maaşlarını hak edilen seviyelere çekecek kalıcı çözüm yolunu 5 stratejik maddeyle özetledi:

1. İntibak Yasası Şart: Kapsamlı bir İntibak Yasası ivedilikle çıkarılmalı.

2. Oranlar Güncellenmeli: Aylık bağlama oranları mevcut ekonomik şartlara göre yeniden gözden geçirilmeli.

3. Kayıt Dışı ile Mücadele: Sistemin gelirini artırmak için kayıt dışı istihdamla çok daha etkin mücadele edilmeli.

4. Gerçek Ücret Beyanı: Asgari ücretten gösterme hastalığına karşı, gerçek ücret üzerinden prim bildirimi teşvik edilmeli.

5. Çalıştıkça Artan Maaş: Vatandaşın sistemde kaldıkça (çalıştıkça) emekli maaşının düşmesi değil, tam aksine artacağı adil bir yapı kurulmalı.